Đông y tham chiến chống virus corona

Trong khi số người chết vì Covid-19 nối tăng, trong tuần đầu tháng này có những ca xuất viện gây để ý: hai ca tại Lật Dương, tỉnh Hồ Nam; ba ca khác tại Hạch Bích, Hà Nam; và hai ca nữa ở Hàng Châu, Chiết Giang. Những người này nằm trong số các bệnh nhân trước tiên hồi phục hoàn toàn nhờ được điều trị kết hợp giữa Tây y và Trung y.

Ở Trung Quốc, mỗi tỉnh có quyền đưa ra chính sách điều trị của riêng mình. Hồ Bắc cho đến gần đây không điều trị thường quy cho bệnh nhân bằng các phương thuốc thảo dược.

Điều này khiến lực lượng đặc nhiệm chống dịch bệnh của chính phủ Trung Quốc tại Vũ Hán, thủ phủ của Hồ Bắc, gửi một chỉ thị khẩn cấp vào thứ ba tuần trước tới tất tật các cơ quan và bệnh viện liên tưởng đến chống dịch corona, cho họ 24 giờ để bảo đảm trà thảo dược được cung cấp cho tất thảy các ca nhiễm và nghi nhiễm.

Theo thống kê, chưa đến một phần ba bệnh nhân ở Hồ Bắc được cho dùng thuốc thảo dược, so với gần 90% tại các vùng khác ở Trung Quốc. "Sự vắng mặt của y học cổ truyền đã ảnh hưởng đến kết quả của những vậy cứu chữa cho bệnh nhân", công văn có đoạn.

Chỉ thị này đề đạt sự đồng thuận ngày một tăng giữa các chuyên gia y tế Trung Quốc, cho rằng thuốc thảo dược có thể và nên đóng một vai trò quan yếu trong cuộc chiến chống lại virus corona.

Tính đến ngày 19/2, dịch đã giết chết hơn 2.000 người, hồ hết ở Hồ Bắc. Số lượng bệnh nhân quá nhiều đã gây sức ép rất lớn lên hàng ngũ y thầy thuốc cũng như nguồn lực y tế của tỉnh. Tuy nhiên, việc thiếu các phương pháp điều trị bằng thảo dược cho những bệnh nhân ban sơ chỉ có triệu chứng nhẹ cũng có thể là một lý do.

Trong khi đó, tỉnh phía nam Quảng Đông và ven biển Chiết Giang cũng có số lượng bệnh nhân cao chỉ xếp sau Hồ Bắc. Bệnh nhân được cho uống thảo dược để giảm triệu chứng ngay cả trước khi xét nghiệm dương tính với virus.

Quảng Đông hôm 14/2 ít tỷ lệ tử vong chỉ là 0,1% trên tổng số người nhiễm bệnh - so với tỷ lệ 2,6% của Vũ Hán. Không ai trong số 1.155 bệnh nhân nhiễm virus tại Chiết Giang tử vong.

Liệu các loại thảo mộc có thể tiêu diệt virus hay không vẫn là chủ đề tranh biện sôi nổi trong giới khoa học. Virus rất khó tiêu diệt vì nó không sống như một sinh vật độc lập giống như tế bào vi khuẩn. Khi vào thân, nó tiêm mã gene lạ vào tế bào của cơ thể người bệnh và nhân đôi nhanh chóng, gây ra các tổn thương đến sức khỏe con người.

Một nguyên tắc vàng trong liệu pháp chữa trị thảo dược là thầy thuốc phải gặp bệnh nhân. Trong số các chuyên gia tương trợ y tế trước hết đến Vũ Hán sau khi dịch bệnh bùng phát, có các thầy thuốc y khoa cựu truyền nổi tiếng và có uy tín bậc nhất Trung Quốc như là Tong Xiaolin, Huang Luqi và Zhang Boli.

Họ đã dành nhiều ngày đêm trong các khu vực cách ly để thẩm tra mạch của bệnh nhân, thẩm tra tình trạng thể chất của họ, đặt câu hỏi và cập nhật các công thức thảo dược cho bệnh nhân trong các thời đoạn phát triển bệnh khác nhau.

Trên mạng xã hội ở Trung Quốc, tin tưởng về những thay của các bác sĩ y học cổ truyền đã được chào đón bằng cả lời ngợi khen và sự khinh miệt. Trong khi nhiều người ủng hộ việc dùng các loại thảo mộc dựa trên kinh nghiệm cá nhân chủ nghĩa của họ, một số người vẫn rất hồ nghi, thậm chí bài trừ.

"Tại sao các thầy thuốc Đông y không thể im lặng và để các bác sĩ Tây y thực hành công việc của họ?", một người nói trên Weibo.

Một thầy thuốc ở Bắc Kinh, người được báo cáo về công tác y tế ở Vũ Hán, cho biết các bác sĩ tuyến đầu thích sử dụng tân dược y một phần vì cơ chế và tác dụng phụ của chúng đơn giản và được nghiên cứu sâu hơn. trái lại, công thức thảo dược thỉnh thoảng chứa hàng chục thành phần, một số trong đó còn rất xa lạ với khoa học hiện đại.

Chủ hàng cân dược liệu Trung y trong một hiệu thuốc ở Hong Kong. Ảnh: NY Times

Các loại thuốc kháng virus cần can thiệp vào gene của con người để quét sạch virus bên trong, và quan điểm chủ đạo của các nhà sinh vật học ngày nay là thực vật không có khả năng như vậy.

Nhưng thực tiễn có rất nhiều số liệu ủng hộ cho tính hiệu quả của các loại thảo mộc trong điều trị kháng virus. mặc dầu dịch bệnh vẫn đang diễn ra, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã thu được một số kết quả ban sơ đầy hứa từ các quan sát lâm sàng.

Ông Zhang Boli, người cũng là thành viên của hội đồng chuyên gia nhà nước tư vấn cho chính phủ, nói trong họp báo tuần trước: "Một nhóm điều trị tại Quảng Châu đã điều trị cho hơn 50 bệnh nhân và sau đó không có ai xuất hiện triệu chứng nào nghiêm trọng. Tại Thượng Hải, bệnh nhân được điều trị phối hợp thường mất bảy hoặc tám ngày để rà âm tính [đối với virus corona]. Nếu không có thuốc thảo dược thì có thể mất hơn 10 ngày."

Vào thứ tư tuần trước, một số nhà máy lớn ở Hồ Bắc đã đi vào hoạt động để sản xuất đồ uống thảo dược cho những người bị cách ly. Đồ uống được đun sôi và phân phối trong bao bì nhựa. Một nhà máy ở Vũ Hán có thể đáp ứng mức tiêu thụ hàng ngày của 30.000 bệnh nhân.

Kể từ khi bùng phát hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) năm 2002-2003, Tổ chức Y tế Thế giới đã tiến hành nghiên cứu về tác dụng của thuốc thảo dược. Ở Trung Quốc đại lục, nơi có khoảng một nửa số bệnh nhân trong hệ thống y tế nhà nước được điều trị bằng thảo dược, các thầy thuốc đã vắng rằng liệu pháp kết hợp Tây y và thảo dược làm giảm đáng kể chừng độ nghiêm trọng của các triệu chứng, tỷ lệ tử vong và tác dụng phụ.

Một trong những minh chứng rõ ràng nhất, hết thảy 58 bệnh nhân tại một bệnh viện công ở Quảng Châu đã bình phục và không bác ái viên y tế nào bị nhiễm bệnh. Một nghiên cứu của Đại học Hong Kong liên hệ đến các bệnh nhân tại địa phương cũng đề xuất phương pháp điều trị bằng thảo dược như một biện pháp phòng ngừa SARS an toàn, hiệu quả và giá cả phải chăng, theo thông tin trên trang web của WHO.

Một nghiên cứu của Zhang Chenyu, giáo sư Đại học Nam Kinh, đã giải quyết được một phần của vấn đề. Trong một bài viết mang tính bước ngoặt được ban bố trên tạp chí Cell Research năm 2014, nhóm của Zhang đã phát hiện ra rằng cây kim ngân có loại thể bỏ virus cúm A ở chuột một cách hiệu quả.

Cây hoa chứa một số phân tử nhỏ, đặc trưng của vật liệu di truyền được gọi là mARN có thể kết liên với chủng virus và làm chậm sự nhân đôi của nó trong gene của con người. Trước nghiên cứu này, người ta tin rằng các vật liệu di truyền ở thực vật rất phong thanh và dễ dàng bị phá hủy bởi các nguyên tố môi trường.

Nhưng nghiên cứu của Zhang cho thấy những đoạn mARN thực vật này có thể vẫn còn gần như vẹn nguyên sau khi được đun sôi - một quy trình nép khi chuẩn bị thuốc thảo dược - và chúng có khuynh hướng tụ hội trong phổi của chuột. Các thí điểm điều trị thảo dược đã làm tăng hơn gấp đôi tỷ lệ sống của chuột.

Nghiên cứu dẫn tới một cuộc đàm luận sôi nổi trong cộng đồng nghiên cứu khoa học, vì chưng nếu thực vật có thể xoá sổ virus, nó cũng có thể làm xáo trộn gene. Các loài cây biến đổi gene như đậu tương và ngô đã được chứng nhận an toàn cho người tiêu dùng vì các nhà khoa học tin rằng thực vật không thể thay đổi mã di truyền trong tế bào người. Cũng chính bởi thế, cho đến nay, không có động vật biến đổi gene nào được chấp thuận làm thực phẩm, vì chúng được coi là gần gũi hơn với con người, từ đó có nguy cơ cao hơn đối với sức khỏe từ việc đảo lộn gene.

Các nhà khoa học Trung Quốc hiện tại được trang bị công nghệ tiên tiến để chống lại virus corona. Vài ngày sau khi công bố trình tự bộ gene đầy đủ vào tháng trước, một nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học Trung Hoa tại Thượng Hải đã tạo ra một danh sách khoảng một tá thảo dược có thể ức chế virus bằng cách mô phỏng trên máy tính cách những thảo dược này tương tác với chủng virus.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc cũng đã khai hoang trọng tâm bức xạ Synchrotron Thượng Hải, một trong những nguồn sáng đắt tiền và tiên tiến nhất thế giới, để nghiên cứu cấu trúc thực tại của virus nhằm tìm làm mối cho một liệu pháp điều trị thành công.

Tác động của nhiều loại thực vật rất khó định lượng, và "khi bạn đặt toàn bộ chúng vào một bát súp, nó không còn là khoa học nữa, đó là một nghệ thuật", một thầy thuốc yêu cầu ẩn danh cho biết.

Cũng rất khó để nói chuẩn xác các loại thảo mộc có tác dụng đến như thế nào; vì trong hầu hết các trường hợp, chúng được dùng bởi bệnh nhân bên cạnh các loại tân dược y, và một số bệnh nhân trong tình trạng nguy khốn cũng nhận được hỗ trợ kỹ thuật như phổi nhân tạo.

Những người ủng hộ thảo dược đã chỉ ra rằng Trung Quốc đã sang hơn 320 lần chống chọi bệnh dịch được ghi nhận kể từ thời nhà Hán hơn 2.000 năm trước. Các bác sĩ Trung y đã tích lũy tri thức và kinh nghiệm phong phú từ những cuộc chiến này để vận dụng vào y khoa hiện tại.

Các đại dịch ở Trung Quốc không gây ra tỷ lệ tử vong cao như một đôi dịch bệnh ở châu Âu, chẳng hạn như thời điểm Cái chết đen ở thế kỷ 14, đã quét sạch 60% tất thảy dân số châu Âu. thầy thuốc Tu Youyou, người đã giành giải thưởng Nobel về thuốc sốt rét artemisinin cứu sống hàng triệu người, đã lấy ý tưởng từ một loại cây được dùng trong các công thức thảo dược truyền thống.

Tong, nhà nghiên cứu chính của Viện Hàn lâm Y Khoa Trung Quốc tại Bắc Kinh, cho biết trong một cuộc phỏng vấn ngày 13/2 rằng đây không phải là lúc các môn phái khác nhau chỉ trích các phương pháp của nhau.

"Không nên bàn cãi ai là người có vai trò chính, ai có kỹ thuật tốt hơn", ông Tong nói. "Mọi người phải chung tay và đoàn kết".

Linh Phan (theo SCMP )